IZAAK NEWTON i JEGO WIARA

Postać Izaaka Newtona znana jest głównie z jego dokonań na polu nauk przyrodniczych. Niewątpliwie dokonania te były wielkie. Newton to geniusz, jeden z największych uczonych jakich znała ludzkość.

Mało jednak osób wie, że Newton więcej czasu poświęcał badaniu Pisma Świętego. Że więcej pisał na temat Biblii. Samo w sobie nie było by to bardzo zaskakujące, pomyślałby sobie ktoś, że był po prostu człowiekiem religijnym. Kontrowersje wzbudza jednak fakt, że jego poglądy religijne były heretyckie. Newton ukrywał się całe życie ze swoimi poglądami w obawie przed prześladowaniami i poważnymi represjami. W tamtych czasach groziła mu za jego heretyckie poglądy nawet śmierć.

Przyjrzyjmy się jego poglądom.

BÓG NEWTONA

Pierwsza konkluzja jaka wynika z lektury tego eseju to fakt, że Newton nie był deistą. W czasach oświecenia, wśród uczonych, wielu stało na stanowisku deizmu, poglądu separującego Boga-Stwórcę od rzeczywistości. Newton w swoim dziele stoi wyraźnie w opozycji deistów. Jego Bóg, to Bóg Izraela. Newton opisuje Boga dokładnie w takich terminach w jakich występuje w Biblii, tym samym ewidentnie separując się od deistycznego poglądu.

Jednakże Bóg Newtona nie jest Bogiem Trójjedynym. Chociaż nigdzie w „Principiach” bezpośrednio, wprost nie wyjawia swoich antytrynitarnych poglądów, to są one dla znawcy tematu ewidentne. Newton rozmyślnie nie ujawnił ich bezpośrednio. W czasach wydania „Principiów” negowanie Trójcy św. było zakazane przez prawo.

Jednym z kluczowych przesłanek przemawiających za antytrynitaryzmem Newtona jest relatywizacja przez niego terminu „Bóg”. W tradycyjnym, trynitarnym ujęciu termin „Bóg” ma wymiar absolutny. Newton w oparciu o badanie Pisma dowodzi, że słowo „Bóg” jest względne. Nie mówi tak jak chcą tego trynitarze o naturze, esencji, lecz o relacji względem innych, o władzy, panowaniu. Jedyny Bóg, tak jak jest to napisane w Księdze Rodzaju, jest „Bogiem bogów i Panem panów” (V Mojż.  10,17). Wg Newtona atrybuty Jedynego Boga, jak wieczny, doskonały, nieskończony i wszechobecny nie są synonimami do słowa „Bóg”. Gdyż te atrybuty posiada jedynie „Pan wszystkich”.

Prezentacja Boga w „Principiach” i prywatnych notach jest ściśle unitariańska i monoteistyczna w ścisłym, hebrajskim sensie. Cytowanie fragmentu z I Listu do Koryntian (8,5-6): „Bo chociaż nawet są tak zwani bogowie, czy to na niebie, czy na ziemi, i dlatego jest wielu bogów i wielu panów, wszakże dla nas istnieje tylko jeden Bóg Ojciec, z którego pochodzi wszystko i dla którego istniejemy” nie daje żadnych złudzeń, że Newton był antytrynitarzem.

W poglądach Newtona widać wpływy myśli socynian, XVII wiecznego ruchu wywodzącego się od teologa Fausta Socyna, antytrynitarza. Na poparcie tego zasługuje jeszcze fakt wymiany poglądów Newtona ze znanym filozofem Johnem Lockem , który był dobrze zaznajomiony z teologią socyniańską.

Newton swoje krótkie dzieło „General Scholium” ubrał w niesamowitą, dwustopniową retorykę. Dwupłaszczyznowość tekstu powodowała, że do każdego trafiły jego poglądy anty-deistyczne i naturalistyczne. Natomiast poglądy antytrynitarne były sprytnie ukryte i zrozumiałe tylko dla nielicznych. „Principia” w ten sposób stanowiły też poparcie dla nieortodoksyjnej, antytrynitarnej książki jego przyjaciela, teologa Samuela Clarke’a.

Bóg Newtona to Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba, to Bóg jednoosobowy, tożsamy z Bogiem hebrajskim. Trójcę uznawał za IV-wieczną deformację. Do jego przekonań z pewnością przyczyniły się wpływy socyniańskie, ale także prywatne studia najstarszych manuskryptów Biblii, w tym odkrycie, że dopisek w I Liście św. Jana o jedności Ojca, Syna i Ducha św. (tzw. Comma Johanneum) jest zdecydowanie późniejszą wstawką i nie występuję w najstarszych egzemplarzach. (w dzisiejszych wydaniach Biblii nie ma już tego fragmentu, jednakże występował w Biblii Króla Jakuba, współczesnej Newtonowi).

Więcej o Newtonie i jego przekonaniach religijnych można znaleźć m.in. na stronie:

http://www.isaac-newton.org/